Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, ekran kullanımının çocukların bağlanma, gelişim ve davranış süreçleri üzerindeki olumsuz tesirleri ile sağlıklı ebeveyn tavrının ehemmiyetini hakkında bilgi verdi.
Çocukta şiddet eğilimi sinyalerine dikkat!
Şiddet eğiliminin çoğunlukla çevresel faktörlerle şekillendiğine değinen Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Genetik yatkınlık kelam konusu olsa bile, hakikat pahalar kazandırıldığında çocuk bu eğilimleri denetim etmeyi öğrenebilir.” dedi.
Şiddete eğilimli olabilecek çocuklarda kimi erken sinyaller gözlemlenebileceğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Kilit, şöyle devam etti:
“Sınırları kabul etmeme, akranlarına karşı saldırgan davranışlar, zorbalık, hayvanlara karşı duyarsızlık, yenilgiyi kabullenememe, öfke patlamaları, tehditkâr konuşmalar, intikam içerikli sözler ve dijital oyunlara çok bağımlılık bu belirtiler ortasında yer alır. Bu cins durumlarda sorunu görmezden gelmek yerine bir uzmandan dayanak almak kıymetlidir. Ebeveynlik, öğrenilen bir süreçtir ve herkes bu süreçte dengeyi bulmaya çalışır. Çocuğa sınırsız özgürlük tanımak kadar çok sert tavırlar da gelişimi olumsuz tesirler. Sağlıklı disiplin; kararlı, dengeli ve sevgi temelli bir yaklaşım gerektirir.”
Ekranla meşguliyet, ebeveyn–bebek bağını zayıflatıyor!
Dijital dünyanın hayatımıza ağır biçimde girmesinin, çocuk gelişiminin birçok basamağını direkt ya da dolaylı olarak etkileyebildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Bu nedenle her gelişim periyodunu yanlışsız anlamak ve bu periyotlarda çocuğun muhtaçlıklarını sağlıklı formda karşılamak büyük kıymet taşıyor.” dedi.
İnsan hayatının birinci yılının, temel itimat hissinin oluştuğu en kritik evre olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Bu periyot ‘bağlanma dönemi’ olarak isimlendirilir. Bebek, öncelikle anneyle, akabinde babayla inançlı bir bağ kurarak dünyayı inançlı bir yer olarak algılamayı öğrenir. Lakin ebeveynlerin bu süreçte daima ekranla meşgul olması, bebekle kurulan göz teması, temas ve duygusal irtibatı zayıflatabilir. Bu durum da inançlı bağlanmanın sağlıklı formda gelişmesini engelleyerek ilerleyen yıllarda ruhsal meselelere taban hazırlayabilir.” biçiminde konuştu.
Ekran karşısında geçirilen uzun mühletler, çocuğun farkındalık kazanmasını zorlaştırıyor!
2 ila 3 yaş ortası devrin, çocuğun özerklik kazanmaya başladığı bir evre olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Tuvalet eğitiminin de bu periyoda denk gelmesi tesadüf değildir. Çocuk bu süreçte kendi bedensel farkındalığını geliştirir; açlık, tokluk ve tuvalet üzere temel muhtaçlıklarını tanımayı öğrenir.” dedi.
Ancak ekran karşısında geçirilen uzun mühletlerin, çocuğun bu farkındalıkları kazanmasını zorlaştıracağına vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, şunları söyledi:
“Aynı halde ebeveynin de daima telefonla meşgul olması, çocuğun rehberlik alma sürecini sekteye uğratır. 3 ila 6 yaş ortası ise ‘oyun çağı’ olarak tanımlanır. Bu periyotta çocukların hayal gücünü geliştiren oyunlar oynaması son derece değerlidir. Evcilik üzere sembolik oyunlar, çocuğun duygusal ve toplumsal gelişimine katkı sağlar. Buna rağmen, şiddet içerikli dijital oyunlara maruz kalmak, hayal gücünün gelişimini sonlandırabilir. Bu yaşlardan itibaren çocukların disiplinle tanışması, kreş ortamında yaşıtlarıyla etkileşim kurması ve paylaşmayı öğrenmesi gerekir. Daima şiddet içerikleriyle büyüyen bir çocuğun empati ve vicdan gelişimini sağlıklı formda tamamlaması ise epey güçleşir.”
Sanal ve kolay muvaffakiyet algısı gelişimi zayıflatıyor!
7 ila 11 yaş ortası periyodun, okul çağı olduğunu ve çocukların bu devirde muvaffakiyete yöneldiklerine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Akademik, sportif ya da sanatsal alanlarda takdir edilmek, özgüvenlerinin temelini oluşturur. Fakat günümüzde çalışmadan kazanma fikrinin öne çıkarılması, çocukların emek ve üretim kavramlarından uzaklaşmasına neden olabilmektedir. Halbuki bireyin kendini kıymetli hissetmesi, ürettiğini görmesi ve bir işe katkı sağladığını fark etmesiyle mümkündür. Bu periyotta sorumluluk şuuru kazandırmak da değerlidir. Gerçek sorumluluklar yerine sanal dünyaya yönelen çocuklar, hayatın gerçek dinamiklerinden kopabilir.” dedi.
Ergenlik sürecinde ise bireyin kişiliğinin daha besbelli hale geldiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Bu periyotta iki temel öge öne çıkar: Aile ve etraf tarafından şekillenen üst benlik ile toplumun bireyden beklentileri. Şayet çocukluk periyodunda sağlıklı bir paha sistemi oluşturulmamışsa ve toplum da kolay yoldan muvaffakiyet, dış görünüş odaklılık üzere bildiriler veriyorsa, genç birey önemli bir kimlik karmaşası yaşayabilir.” diyerek kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
