Çocukluk çağında sık görülmesine karşın birden fazla vakit belirti vermeden ilerleyen böbrek reflüsü, idrarın mesaneden böbreklere yanlışsız geri kaçmasıyla ortaya çıkan değerli bir sıhhat problemidir. Bilhassa sık idrara çıkma, karın ağrısı, tekrarlayan ateşli idrar yolu enfeksiyonlarıyla kendini gösterebilen bu tablo, erken teşhis konulmadığında kalıcı böbrek hasarına yol açabiliyor. Uzmanlar, çocuklarda görülen idrar yolu enfeksiyonlarının kesinlikle dikkatle kıymetlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Memorial Göztepe Hastanesi Çocuk Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Hakan Kocaman, çocuklarda böbrek reflü hastalığı ve tedavisi hakkında bilgi verdi.
İdrar akışı zıdda döner ve bakteriler böbreklere ulaşır
Vezikoüreteral reflü (VUR), idrarın olağanda tek taraflı olması gereken akışının bilakis dönmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bu durum, bakterilerin böbreklere ulaşmasını kolaylaştırarak enfeksiyon riskini artırır. Bilhassa bebeklik ve erken çocukluk periyodunda görülen hastalık, birçok vakit bariz şikâyet oluşturmadan ilerleyebilir.
0-5 yaş ortası çocuklar en riskli grupta
VUR açısından en riskli küme 0-5 yaş ortası çocuklardır. Erkek bebeklerde ömrün birinci yılında daha sık görülürken, kız çocuklarında ekseriyetle tekrarlayan enfeksiyonlarla ortaya çıkmaktadır. Ailesinde reflü hikayesi olanlar, doğumsal idrar yolu anomalisi bulunan çocuklar ile kabızlık ve işeme bozukluğu yaşayanlar da risk kümesinde yer alır. Hastalığın en yaygın nedeni doğumsal faktörlerdir. Üreterin mesaneye giriş yerindeki kapak sisteminin gereğince gelişmemesi reflüye yol açabilir. Bunun yanı sıra mesane çıkışında tıkanıklık, nörojen mesane, posterior üretral valv üzere yapısal sıkıntılar ya da uzun periyodik işeme disfonksiyonları da hastalığın gelişmesine neden olabilir.
Bu belirtiler çocuklarda böbrek reflüsüne işaret edebilir!
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve bilhassa ateşli enfeksiyonlar en kıymetli işaretler ortasında yer alır. Bir yaş altı bebeklerde nedeni açıklanamayan yüksek ateş, gebelikte saptanan böbrek genişlemesi ve ailede reflü hikayesi bulunması da dikkate alınmalıdır. Ayrıyeten büyüme geriliği ve çocukluk çağında görülen hipertansiyon da kıymetlendirilmesi gereken öteki değerli bulgulardır.
Hastalık birçok vakit direkt belirti vermese de idrar yolu enfeksiyonu sırasında birtakım şikâyetlerle kendini gösterebilir. Bebeklerde yüksek ateş, huzursuzluk, beslenme zahmeti, kusma ve kilo alamama görülebilir. Daha büyük çocuklarda ise sık ve ağrılı idrara çıkma, karın yahut bel ağrısı, berbat kokulu ya da bulanık idrar ve gece alt ıslatma üzere belirtiler ön plana çıkabilir.
Böbrek hasarı varsa cerrahi gündeme gelebilir
Vezikoüreteral reflünün en büyük riski, yol açtığı enfeksiyonlar ve buna bağlı gelişen böbrek hasarıdır. Teşhis için birinci basamak çoklukla ultrasonografidir. Kesin teşhis ise “işeme sistoüretrografisi” (VCUG) ile konur ve bu usulle reflünün derecesi belirlenir. Gerekli durumlarda böbreklerde kalıcı hasar olup olmadığını kıymetlendirmek için böbrek sintigrafisi de yapılabilir.
Tedavi süreci her çocuk için ferdi olarak planlanmalıdır. Zira reflünün derecesi, çocuğun yaşı, enfeksiyon sıklığı ve böbreklerde hasar olup olmaması en kıymetli belirleyici ögelerdir. Düşük dereceli reflülerin değerli bir kısmı vakitle zaten düzelebilmektedir. Hafif hadiselerde tertipli takip ve enfeksiyonlardan korunma kâfi olabilirken, orta dereceli olgularda endoskopik yollar tercih edilebilir. İleri dereceli ve böbrek hasarı riski bulunan durumlarda ise cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
