Çocukluk çağında görülen ve duruş bozukluklarına yol açan nörolojik bir hastalık olarak bilinen Serebral Palsi (SP), beraberinde kıymetli ortopedik problemleri da getirebiliyor. En sık karşılaşılan sıkıntıların başında, spastisite ve buna bağlı ortaya çıkan istikrar problemleri, kalça çıkığı ve omurga deformiteleri geliyor. Memorial Ankara Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Rafik Ramazanov, serebral palsili çocuklarda görülen ortopedik sıkıntılar hakkında bilgi verdi.
Yürüme ve duruş bozuklukları sık görülüyor
Serebral palsinin tartı derecesine bağlı olarak farklı problemlerin görülme oranları da farklılık gösterebilmektedir. En sık karşılaşılan problemler spastisite ve buna bağlı ortaya çıkan yürüyüş ve istikrar sıkıntıları, eklemlerde kontraktürler (eklem hareketliliğini etkileyen kasların, tendonların, bağların yahut derinin kalıcı olarak gerilmesi yahut kısalması) deformiteler, kalça çıkığı ve omurga ve ayak deformiteleridir. Hastalığın şiddetine bağlı olarak kalça çıkığı görülme oranları %15-20’den %75’lere kadar çıkabilir. Tıpkı biçimde, omurga deformitelerinin de görülme sıklığı hastalığın şiddeti arttıkça artmakta ve en şiddetli formunda %85’lerin üzerine çıkmaktadır. Bu problemlerin görülme sıklığı Kaba Motor Sınıflama Sistemi derecesi arttıkça (GMFCS I-V) artış göstermektedir.
Bu 5 belirtiyi hafife almayın!
Aileler genelde bir Fizik Tedavi tabibi yönlendirmesi sonrasında Çocuk ortopedistine başvurmaktadır. Erken çocukluk periyodunda bu belirtiler var ise kesinlikle uzmana başvurulması gerekmektedir;
- Çocuğun tonusunda artma yahut azalma
- Yürüyen çocuklarda parmak ucu yürüme
- Dizlerde ve kalçalarda bükülme
- Perineal hijyen sırasında çocuğun kalçalarını açamama yahut kalçaların açılma derecesinde bir asimetri ve ağrı
- Omurgada eğrilik
Zamanında müdahale edilmezse ilerliyor
Uzun mühlet parmak ucunda yürüme, istikrarda bozulma, ayakaltında nasırlar, ayak kemiklerinde geriye döndürülemeyen taraklanma ile kalıcı hale gelebilir. Tıpkı biçimde müdahale edilmeyen diz ve kalça fleksiyon kontraktürleri, içe basmaya neden olan yüksek femoral anteversiyon üzere problemler beyin hasarı nedeni ile aslında istikrar meseleleri olan çocukların yürüme istikrarını uygunca bozmaktadır. En değerli bahislerin başında kalça çıkığı ve omurga deformiteleri gelmektedir. Yürüyemeyen çocuklarda bile kalça ve omurga sıkıntılarının giderilmesi gerekmektedir. Tedavi edilmeyen omurga deformiteleri kaburgaların leğen kemiğine teması ile ağrılı hale gelir. Öte yandan artmış deformite ile batın ve göğüs kafesi hacimleri azalmaktadır. Göğüs kafesi hacminin azalması akciğer (solunum sıkıntıları ve enfeksiyonlar) ve ilerledikçe de kalp meselelerine neden olur. Birebir vakitte batın hacminin azalması beraberinde beslenme sıkıntılarını getirmektedir. Beslenme sonrasında besin aspirasyonlarının görülme sıklığını artırmaktadır.
Düzenli kalça muayenesi ihmal edilmemeli
Bu hastaların büyük çoğunluğu fizik tedavi aldığı için daima profesyonel bir gözün takibinde olmaktadır. Bu yüzden SP’li hastaların tümü için rutin ortopedik muayene gerekmemektedir. Genel olarak, fizik tedavi tabiplerinin ilerleyemediği, spastisite kontrolününün fizik tedavi ile sağlanamadığı yahut kontraktürlerin geliştiği vakitlerde hastalar tarafımıza yönlendirilmektedir. Lakin bundan bağımsız olarak kalça muayenesinin rutin olarak yapılması ve radyografilerle kalçanın durumunun denetim edilmesi gerekir. GMFCS I ve II hastalara rutin sinemaya gerek yoktur. Semptom varsa sinema görülmelidir. Fakat GMFCS III, IV ve V hastalara 6 ayda bir klinik muayene ve yıllık radyografilerle denetim edilmesi gerekir. Bu denetimler iskelet büyümesinin tamamlanmasına kadar sürdürülmektedir.
Kişiye ve hastalığa özel tedavi planı uygulanıyor
Serebral palsili çocuklarda var olan patolojiye yönelik ortopedik tedaviler uygulanmaktadır. Spastisite denetimi için en sık kullanılan sistemlerden bir tanesi kas içine Botulinium Toksini enjeksiyonudur. Bununla kas-sinir kavşağında süreksiz bir felç durumu sağlanır ve spastisite çözülür. Kontraktürler geliştikten sonra artık bu usul işe yaramamaktadır. Bu devirde artık kas gevşetmeleri yapılması gerekir. Kimi ayak ve üst ekstremite deformitelerinde fazla çalışan tendonun tamamı yahut bir kısmı alınarak transfer edilir. Kemiklerdeki deformiteler yahut kas gevşetmesi ile düzeltilemeyecek deformiteler için kemik ameliyatları devreye girmektedir. Yeniden, kalça çıkığı için de hem kemik ameliyatı hem de yumuşak doku ameliyatının birlikte yapıldığı kombine cerrahiler uygulanmaktadır. Omurga deformiteleri gelişen hastalarda spinal enstrümantasyon ve füzyon ameliyatı yapılır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
