Bahar aylarında tabiatın canlanmasıyla birlikte pek çok kişinin gücü ve motivasyonu artarken, kimi bireylerde ise tam bilakis yorgunluk, huzursuzluk ve depresif bir ruh hali ortaya çıkabiliyor. Acıbadem Bakırköy Hastanesi’nden Klinik Psikolog Seda Akcan, “Bahar depresyonu birçok vakit görünür bir neden olmaksızın ortaya çıkan; fakat bireyin iç dünyasında manalı karşılığı olan bir tecrübedir. Kimi bireyler bahar aylarında kendilerini daha yorgun, huzursuz ve duygusal olarak dalgalı hissedebilir. Bastırılmış hisler, ertelenmiş muhtaçlıklar ve fark edilmeyen zihinsel yükler bu periyotta daha görünür hale gelebilir. Günlerin uzamasıyla birlikte artan ‘aktif olma’ baskısı, kişinin iç dünyasıyla, dış dünyanın beklentileri ortasında uyumsuzluk yaratır. Bu da telaş, isteksizlik ve tükenmişlik hissini beraberinde getirir, bahar depresyonuna neden olabilir” diyor. Klinik Psikolog Seda Akcan, bahar depresyonunun belirtilerini, hazırladığı 10 soruluk test ile anlattı, bahar depresyonuna karşı 6 kritik teklifini sıraladı, kıymetli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
1. Kendinizi daima yorgun hissediyor musunuz?
Herhangi bir hastalığa bağlı olmadan ve gereğince dinlenmenize karşın yorgunluğunuz geçmiyorsa, nedeni fizikî değil; duygusal ya da zihinsel tükenmişlik olabilir. Baharda artan hareketlilik beklentisiyle içsel yavaşlık çatıştığında bu his daha da besbelli hale gelebilir.
2. Sabahları yataktan çıkmakta zorlanıyor musunuz?
Yataktan çıkmakta zorlanmak ve güne isteksiz başlamak bahar depresyonunun erken sinyallerinden biri olabilir. Kişi bilinçdışı formda güne başlamayı erteleyerek, duygusal yükten kaçınmaya çalışabilir. Bu durum içsel motivasyon kaybının değerli bir göstergesi olabilir.
3. Evvelden keyif aldığınız şeyler artık sizi memnun etmiyor mu?
Daha evvel size düzgün gelen aktivitelerin artık ilginizi çekmemesi yahut keyif vermemesi duygusal bir geri çekilmenin değerli göstergelerindendir. Bu durum kişinin hayattan aldığı tatminin azalmasıyla alakalıdır ve depresif süreçlerde sıkça gözlemlenir.
4. Kendinizi öbür beşerlerle kıyaslayıp yetersiz hissettiğiniz oluyor mu?
Kıyaslama davranışı birden fazla vakit özdeğer algısıyla bağlıdır. Kişi, kendi içsel ölçütleri yerine dış referanslara odaklandığında, yetersizlik ve değersizlik duygusu derinleşir. Bahar aylarında artan toplumsal görünürlük bu karşılaştırmaları daha da artırır.
5. Duygusal dalgalanmalar yaşıyor musunuz?
Duyguların kısa müddette ve ağır bir biçimde değişmesi ruhsal esnekliğin zorlandığını gösterir. Kişi bir yandan ahenk sağlamaya çalışırken, öteki yandan içsel çatışmalar yaşayabilir. Bahar periyodundaki biyolojik ve çevresel değişimler bu kırılganlığı artırabilir.
6. Dikkatinizi toplamakta zorlanıyor musunuz?
Odaklanma zahmeti, unutkanlık ve zihinsel dağınıklık; gerilimli periyotlarda artar. Zihin ‘şimdi ve burada’ kalmakta, mevcut ana odaklanmakta zorlanır; geçmişe dair kanılarla gelecek korkuları ortasında gidip gelir. Bu durum performansı düşürür, yetersizlik hissi yaratabilir.
7. Uyku sisteminiz değişti mi?
Uyku, ruhsal dengeyi düzenleyen en temel alanlardan biridir. Uykuya dalamamak ya da çok ahenge isteği, kişinin duygusal düzenleme hünerlerinde zorlanma yaşadığını gösterebilir. Zihin, gün içerisinde işlenemeyen hisleri gece yaşamaya devam eder.
8. İştahınızda değişiklik fark ettiniz mi?
İştahın artması ya da azalması, his durumla yakından bağlantılıdır. Kimi bireyler gerilimli periyotlarda duygusal boşluğu doldurmak için daha çok yerken, bazılarıysa tam bilakis iştah kaybı yaşayabilir. Bu durum, içsel istikrar arayışının bir yansımasıdır.
9. Toplumsal ortamlardan uzaklaşmak istiyor musunuz?
İnsanlarla irtibat kurmaktan kaçınma, davetleri reddetme ve yalnız kalma isteği bazen bir korunma düzeneğidir. Kişi anlaşılmama ya da yargılanma ihtimaline karşı kendini izole ederek duygusal güvenliğini muhafazaya çalışır. Fakat bu durum uzun vadede yalnızlık hissini derinleştirir.
10. Geleceğe dair ümitsizlik yahut isteksizlik mi hissediyorsunuz?
Zaman vakit umutsuz hissetmek olağandır, lakin bu hissin daima ve ağır yaşanması kesinlikle dikkate alınmalıdır. Ümitsizlik kişinin gelecekle bağının zayıfladığını ve denetim hissinin azaldığını gösterebilir Değişimin mümkün olmadığına inanıldığında bu his kişi için hayatın manasını da azaltabilir.
xxxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxxx
BAHAR DEPRESYONUNA KARŞI 6 KRİTİK ÖNERİ
Klinik Psikolog Seda Akcan, bahar depresyonuna karşı 6 kritik teklifte bulunuyor;
- Biyolojik ritminizi tekrar yapılandırın
Mevsim geçişi insanın biyolojik saatini de etkilediği için; uyku nizamında değişiklik, sabahları sıkıntı uyanma ya da gün içinde dalgalanan güç hali sık görülür. Biyolojik ritminizi; her gün birebir saatlerde uyuyup- uyanarak, sabahları gün ışığına maruz kalarak ve gece ekran kullanımını sonlandırarak dengeleyebilirsiniz.
- Duygularınızı bastırmak yerine anlamlandırın
Bahar ayları toplumda ekseriyetle ‘canlanma’ ve ‘mutluluk’ ile ilişkilendirilir. Fakat iç dünyanız bu beklentiyle örtüşmediğinde, ikincil bir suçluluk ve yetersizlik hissedebilirsiniz. ‘Böyle hissetmemeliyim’ niyeti duygusal yükü arttırır. Hissinizi fark etmek, isimlendirip kabul etmek ruhsal esnekliğinizi artırarak içsel istikrarınızı muhafazaya katkı sağlayabilir.
- Kendinizden beklentinizi yine düzenleyin
Enerjiniz düşükken kendinizden yüksek performans beklemeniz özgüveninizi zedeleyebilir. Bu nedenle büyük gayeler yerine küçük, ulaşılabilir ve sürdürebilir amaçlar belirleyin. Tamamladığınız küçük adımlar, denetim hissinizi güçlendirir ve motivasyonunuzu kademeli olarak artırır.
- Bedensel aktiviteyi bir mecburilik değil, dayanak aracı olarak görün
Fiziksel hareket zihni de istikrarlar. Açık havada yürüyüş, hafif egzersi ve sistemli hareket; gerilim hormonlarını azaltır, memnunluk hormonlarının artmasına dayanak olur. Bilhassa tabiatla temas, zihinsel yükü hafifletmede hayli tesirlidir. Fakat yoğunluk değil süreklilik değerlidir.
- Sosyal temasınızı şuurlu biçimde sürdürün
Bahar depresyonunda sık görülen içe çekilme ve toplumsal bağlantılardan uzaklaşma eğilimi yalnızlık hissini derinleştirerek bahar depresyonunun belirtilerini güçlendirebilir. Kişinin kendini inançta hissettiği ve yargılanmadan var olabildiği münasebetlerle temasını sürdürmesi hislerini düzenlemesine yardımcı olur. Toplumsal takviye, bu süreçte en değerli hami faktörlerden biridir.
- Profesyonel dayanağı geciktirmeyin
Klinik Psikolog Seda Akcan “Yakınmalarınız günlük hayatınızı etkilemeye başladıysa ve 2 haftadan uzun bir uzmandan dayanak almak değerlidir. Ruhsal takviye, kişinin bu süreci daha sağlıklı anlamlandırmasına ve yönetmesine yardımcı olur. Erken müdahale, depresif belirtilerin kronikleşmesini önemlede kritik bir rol oynar” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
