Hipotiroidi hastaları Akdeniz diyeti modeliyle beslenmeli

Tiroid hormonlarının yetersiz üretimi ile karakterize ve toplumda yaygın olarak görülen bir endokrin hastalık olan hipotiroidinin idaresinde beslenmenin ehemmiyeti büyük. İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, zeytinyağı, zerzevat, meyve, tam tahıllar, balık ve antioksidan bileşenlerden varlıklı Akdeniz diyetinin; bilhassa hipotiroidiye eşlik eden düşük dereceli inflamasyon ve metabolik bozuklukların idaresinde kıymetli katkılar sağladığına dikkat çekti. Dr. Öğr. Üyesi Bilen, brokoli, karnabahar, lahana, soya eserleri üzere kimi besinlerin de içinde bulunduğu guatrojenik besinlerin pişmiş, istikrarlı ve denetimli tüketilmesi gerektiğini söyledi.
İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, hipotiroidide beslenmenin değerine ait değerlendirmede bulundu.
Hipotiroidi bayanlarda daha sık görülüyor
Hipotiroidinin tiroid hormonlarının yetersiz üretimi ile karakterize, toplumda yaygın olarak görülen bir endokrin hastalık olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Güncel bilgiler, genel popülasyonda hipotiroidi prevalansının yaklaşık yüzde 3,8–4,6 ortasında değiştiğini göstermektedir. Hipotiroidinin bayanlarda erkeklere kıyasla daha sık görüldüğü ve yaşla birlikte artış eğilimi gösterdiği bilinmektedir” dedi. 
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, klinik hipotiroidinin yanı sıra TSH yüksekliği ile karakterize lakin T4’ün olağan olduğu subklinik hipotiroidinin de epey yaygın olduğunu kaydederek prevalansının yüzde 3–20 ortasında değiştiğini söyledi.
Hipotiroidi için özel bir diyet modeli yoktur
Hipotiroidi idaresinin birçok vakit farmakolojik tedaviye odaklandığını lakin bununla birlikte beslenme yaklaşımının bu sürecin değerli bir tamamlayıcısı olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Ancak burada altı çizilmesi gereken temel nokta, hipotiroidi için tek bir ‘özel diyet’ modelinin bulunmadığıdır. Aktüel bilimsel literatür, hipotiroidide beslenmenin bir tedavi yolu değil; hastalığın seyrini etkileyen, semptomları hafifletebilen ve tedavi aktifliğini destekleyen bir araç olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle beslenme yaklaşımının temel gayesi; tiroid hormonlarını direkt yerine koymak değil, mikro besin ögesi istikrarını sağlamak, eşlik eden metabolik riskleri azaltmak, inflamatuvar yükü denetim altına almak ve ilaç tedavisinin aktifliğini korumaktır” dedi.
Akdeniz diyeti, inflamasyon ve metabolik bozuklukların idaresinde katkı sağlıyor
Bu çerçevede en rasyonel beslenme modeli olarak Akdeniz diyetinin öne çıktığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Zeytinyağı, zerzevat, meyve, tam tahıllar, balık ve antioksidan bileşenlerden güçlü bu modelin; antiinflamatuvar ve immünmodülatör tesirleri sayesinde bilhassa hipotiroidiye eşlik eden düşük dereceli inflamasyon ve metabolik bozuklukların idaresinde değerli katkılar sağladığı gösterilmiştir. Münasebetiyle hipotiroidi hastalarında katı kısıtlayıcı diyetlerden fazla, sürdürülebilir ve istikrarlı bir beslenme modeli benimsenmelidir” tavsiyesinde bulundu.
Guatrojenik besinler çok ölçüde ve çiğ tüketilmemeli
Bazı besin unsurlarının guatrojenik tesirlerine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, şunları söyledi:
“Guatrojenik besinler, tiroid hormon sentez basamaklarını etkileyebilen ve bilhassa iyot kullanımını bozabilen bileşenler içeren besinlerdir. Bu besinler ortasında başta turpgiller (brokoli, karnabahar, lahana), soya eserleri ve birtakım darı tipleri yer almaktadır. Lakin klinik açıdan kıymetli olan nokta, bu besinlerin olağan ölçülerde ve pişmiş olarak tüketildiğinde sağlıklı bireylerde yahut iyot alımı kâfi olan hipotiroidi hastalarında çoklukla manalı bir olumsuz tesir oluşturmamasıdır. Guatrojenik tesir daha çok aşırı tüketim, çiğ tüketim ve iyot yetersizliği durumlarında bariz hale gelmektedir. Ayrıyeten pişirme süreci bu bileşiklerin büyük ölçüde inaktive olmasını sağlamaktadır. Bu nedenle hipotiroidi hastalarında bu besinlerin büsbütün kısıtlanması değil, pişmiş, istikrarlı ve denetimli tüketimi önerilmektedir.”
İyot fazlalığına dikkat!
Hipotiroidide kâfi ve istikrarlı iyot alımının kıymetli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Hipotiroidide beslenme idaresinin en kritik bileşenlerinden biri mikro besinlerdir. İyot, tiroid hormon sentezi için zarurî bir elementtir ve eksikliği hipotiroidinin en değerli nedenlerinden biridir. Fakat klinik pratikte sıklıkla göz arkası edilen kıymetli bir nokta, iyot fazlalığının da tiroid işlevlerini baskılayabilmesidir. Bilhassa kronik yüksek iyot alımının, tiroid hormon sentezinde süreksiz ya da kalıcı baskılanmaya yol açabileceği bilinmektedir. Bu nedenle yaklaşım “ne kadar çok iyot o kadar iyi” değil; kâfi ve istikrarlı iyot alımının sağlanması olmalıdır” diye konuştu.
Kontrolsüz destek kullanılmamalı
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, emsal formda selenyumun, tiroid hormonlarının faal forma dönüşümünde vazife aldığını ve antioksidan savunma sisteminde değerli rol oynadığını kaydederek “Bununla birlikte, selenyum dayanağının tüm hastalarda rutin olarak önerilmesini destekleyen güçlü ve dengeli deliller bulunmamaktadır. D vitamini, demir, çinko ve B12 üzere başka mikro besin ögelerinin de tiroid işlevleri ile ilişkilendirilmiş olmakla birlikte, bu besin ögeleri için temel yaklaşım denetimsiz destek kullanımı değil; eksikliklerin saptanması ve maksada yönelik yerine koyma tedavisidir. Bilhassa demir eksikliğinin, tiroid hormon sentezinde misyon alan enziminin aktivitesini azaltarak klinik tabloyu olumsuz etkileyebileceği unutulmamalıdır” ihtarında bulundu.
Tiroid – bağırsak ekseni etkileşimi önemli
Son yıllarda giderek daha fazla ehemmiyet kazanan bir öteki mevzunun ise bağırsak mikrobiyotası ile tiroid işlevleri ortasındaki bağlantı olduğunu söz eden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Tiroid–bağırsak ekseni” olarak tanımlanan bu etkileşim, sırf besin emilimi ile sonlu değildir. Sağlıklı bir mikrobiyota; iyot, selenyum ve demir üzere kritik mikro besinlerin emilimini desteklemenin yanı sıra tiroksinin (T4) etkin form olan triiyodotironine (T3) dönüşümünde de rol oynayabilmektedir. Buna karşılık mikrobiyota istikrarının bozulması, bağırsak geçirgenliğinin artmasına, sistemik inflamasyona ve bağışıklık sisteminin aktivasyonuna yol açarak tiroid işlevlerini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle hipotiroidi idaresinde bağırsak sıhhatinin korunması kıymetli bir amaç olarak değerlendirilmelidir” diye konuştu.
Tiroid ilaçları açken alınmalı
Hipotiroidide beslenme idaresinin en pratik ve klinik açıdan en kritik bileşenlerinden birinin de ilaç tedavisinin hakikat uygulanması olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “İlacın emilimi; kahve, yüksek lifli besinler, kalsiyum ve demir destekleri üzere birçok faktörden etkilenebilmektedir. Bu nedenle ilacın ekseriyetle aç karnına alınması ve birtakım besinlerle ortasında kâfi mühlet bırakılması önerilmektedir. Bilhassa demir ve kalsiyum destekleri alınıyorsa ilaç ile ortasında en az 4 saat orta bırakılması ilacın aktifliği açısından önemlidir” dedi.
Kişiselleştirilmiş beslenme planı uygulanmalı
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, kelamlarını şöyle tamamladı: “Sonuç olarak hipotiroidide beslenme yaklaşımı, tek tip diyetler yahut rastgele destek kullanımı üzerine değil; kişiselleştirilmiş, istikrarlı ve bilimsel temelli bir yaklaşım üzerine kurulmalıdır. Mikro besin ögesi eksikliklerinin saptanması ve düzeltilmesi, bağırsak sıhhatinin desteklenmesi ve ilaç-besin etkileşimlerinin hakikat yönetilmesi, hipotiroidi tedavisinin aktifliğini artıran temel ögeler olarak öne çıkmaktadır.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı