Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, 6 Şubat sarsıntısının kişisel ve toplumsal seviyede yarattığı ruhsal tesirler, felaket yıldönümlerinin tetikleyici rolü ve sağlıklı başa çıkma yolları hakkında bilgi verdi.
Büyük ölçekli travmalar, direkt ya da dolaylı şahit olanlarda ruhsal tesirler bırakabiliyor!
6 Şubat 2023’te yaşanan zelzele felaketinin, Türkiye’nin en yıkıcı doğal afetlerinden biri olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Geniş bir coğrafyada milyonlarca insanın hayatını direkt yahut dolaylı olarak etkileyen kitlesel bir travmaya sebebiyet verdi.” dedi.
Böylesine büyük ölçekli bir travmanın hem felakete direkt maruz kalanlar hem de uzaktan şahit olanlar üzerinde derin ve kalıcı ruhsal tesirler bıraktığını kaydeden Beyaz, “Doğrudan felakete maruz kalan kişilerde Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu gibi önemli ruhsal rahatsızlıklara neden olabilir. Bu şahıslar kabuslar, geri dönüşler (flashback), ağır dert, çok uyarılma ve kaçınma üzere birtakım belirtiler yaşayabilir. Uzaktan şahit olanlarda ise korku, güvensizlik, geleceğe dair belirsizlik hissi gelişebilir. Toplum genelinde yaygın bir güvensizlik ve belirsizlik hali oluşarak toplumsal düzeyde kolektif travma meydana gelebilir. Toplumun genelinde kısa yahut uzun vadeli bir gerilim hali ve çaresizlik duygusu yaygınlaşabilir.” biçiminde konuştu.
Felaketlerin yıldönümleri, olayın anılarını tekrar canlandıran güçlü bir tetikleyici!
Felaketlerin yıldönümlerinin, olayın anılarını tekrar canlandıran güçlü bir tetikleyici olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Bu nedenle travmaya maruz kalan yahut uzaktan şahit olan bireylerde anksiyete ve depresyon belirtilerinin yaşanması üzere ruhsal problemlere neden olabilir.” dedi.
Bu süreçte bireylerin, daha evvel yaşadıkları dehşet, çaresizlik ve kayıp hislerini tekrar yaşayabileceklerini tabir eden Beyaz, “Medya ve toplumsal ilgi, bu tesirleri şiddetlendirip artırabilir. Bilhassa travmatik içeriklere maruz kalma, sevdiklerini kaybetmiş şahıslarda tasanın ve yalnızlık hissinin ağırlaşmasına, anksiyete düzeylerinin artmasına neden olabilir. Bireyler bu devirde bir gerilim hali ve duygusal zorluklarla karşılaşabilirler, bu da gerekli olduğu şartta ruhsal dayanağa olan gereksinimi artırır.” açıklamasını yaptı.
Felaketin yıldönümünde ağır medya içeriklerinden uzak durmak ruhsal yükü hafifletebilir!
Felaketin yıldönümünde sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirmenin, bireylerin bu sıkıntı devri daha düzgün geçirmelerine yardımcı olabileceğini aktaran Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, şunları söyledi:
“Duyguları kabul ve söz etmek, bu devirde duygusal güzelleşmenin tabanını oluşturur. Bireylerin, hislerini bastırmak yerine, onları söz etmesi değerli bir konudur. Günlük hayatın olağan rutinlerine bağlı kalmak, güvenlik ve denetim hissinin artmasını destekleyici bir roldedir. Fizikî aktiviteler, gerilimin ve korkunun azalmasına yardımcı olur. Sosyal etkileşim, yalnızlık hissini azaltarak duygusal dengeyi muhafazaya yardım eder. Şayet hislerle başa çıkmakta zahmet yaşanıyorsa profesyonel yardım almakta da yarar var. Anma merasimleri, travmayı anlamlandırmada ve duygusal yükü hafifletmede tesirli olabilir. Ayrıca medya kullanımını olabildiğince sınırlamak da bu periyotta kıymetli stratejiler ortasında yer alır.”
İyileşme süreci, ferdi ve toplumsal seviyede ele alınmalı!
Toplumun ve bireylerin ruhsal düzgünleşme sürecinin değişken ve uzun vadeli olabilen bir süreç olduğuna vurgu yapan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Akut reaksiyon ve şok periyodu, olayın çabucak akabinde gelen, ağır hislerin yaşandığı bir devirdir. Sonrasında, bireyler ve toplum genel olarak yaşananlarla başa çıkmaya çalışır.” dedi.
Toplumsal dayanışma ve yardımseverliğin bu süreçte epeyce kıymetli rol oynadığının altını çizen Beyaz, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Topluluklar bir ortaya gelerek düzgünleşme sürecini başlatır. Travma sürece ve ruhsal takviye, bireylerin travmayı anlamlandırması ve duygusal dengeyi tekrar kurması için kritiktir. Yeniden yapılanma ve normalleşme hem bireylerin hem de toplumun yaşananları geride bırakarak geleceğe odaklanmalarını sağlar. Uzun vadede ise, psikolojik dayanıklılığın artırılması, gelecekteki mümkün travmalara karşı bireylerin ve toplumların daha dirençli hale gelmesini sağlar. Felaket sonrası güzelleşme süreci, ferdî ve toplumsal seviyede ele alınmalı; duygusal düzgünleşme, toplumsal takviye, profesyonel yardım ve dayanışma üzere ögeler bu sürecin sağlıklı bir biçimde ilerlemesini sağlayacak temel taşlar olarak kabul edilmelidir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
