Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, toplumsal medyadaki abartılı savlara karşı, vagus sonunun beden–beyin istikrarındaki rolünü bilimsel gerçekler ışığında açıkladı.
Vagus hududu, bedenin sakinleşme ve istikrar düzeneğinde kilit rol oynuyor!
Vagus sonunun, beynin alt kısımlarından çıkarak kalp, akciğerler, mide-bağırsak sistemi ve bağışıklık sistemiyle direkt irtibat kuran çok değerli bir hudut olduğunu tabir eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Vücudun ‘sakinleşme, toparlanma ve istikrara dönme’ süreçlerinde kilit rol oynar. Kalp atım suratının yavaşlaması, nefesin derinleşmesi, sindirimin düzenlenmesi ve gerilim hormonlarının baskılanması üzere tesirler bu hudut üzerinden gerçekleşir.” dedi.
Günümüzde vagus hududunun, sadece bir hudut değil; beyin ile vücut ortasında daima çalışan bir düzenleyici ağın merkezi olarak kabul edildiğini aktaran Prof. Dr. Tarlacı, bu nedenle gerilim, korku, uyku sıkıntıları ve kimi nörolojik hastalıklarla bağının giderek daha fazla araştırıldığını lisana getirdi.
Sinir sistemi, kısa müddette mucizevi biçimde değişebilen bir sistem değil!
Sosyal medyada vagus sonunun birden fazla vakit bilimsel bağlamından koparılarak ‘tek hareketle rahatlama’, ‘bedeni resetleme’ üzere savlarla sunulduğuna değinen Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Oysa hudut sistemi bu kadar kolay çalışan bir yapı değildir.” dedi.
Bu çeşit telaffuzların bilimsel olarak yanlışsız olmasa da, neden bu kadar ilgi gördüklerini anlamanın sıkıntı olmadığına işaret eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, şunları söyledi:
“Günümüzde beşerler ağır gerilim, korku ve belirsizlik içinde yaşıyor ve süratli, kolay tahliller arıyor. Vagus sonu de bu arayışta somut ve biyolojik bir umut sembolüne dönüşüyor. Sorun, bilginin kolaylaştırılması değil; gerçeğin yerini abartılı vaatlerin almasıdır. Bilhassa ruhsal ya da bedensel meseleleri olan bireylerde ‘hızlı rahatlama’ vaat eden bu yaklaşımlar yanlış umutlara yol açabilir. Hudut sistemi, kısa müddette mucizevi biçimde değişebilen bir sistem değildir. Kalıcı rahatlama ve istikrar, ekseriyetle vakte yayılan ve tertipli uygulamalarla mümkündür. ‘Bir dakikada sakinleş’, ‘tek dokunuşla gerilim sil’ üzere telaffuzlar, bilimsel tedavilerin kıymetini gölgede bırakabilir ve bireylerin profesyonel dayanak arayışını geciktirebilir. Bu nedenle süratli rahatlama telaffuzları yerine, gerçekçi ve sürdürülebilir yaklaşımlar vurgulanmalıdır.”
Vagus sonuyla ilgili uygulamalar bilimsel temelli!
Vagus hududuyla ilgili bilimsel ve tıbbi uygulamaların var olduğunu kaydeden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Vagus hududuyla ilgili bilimsel çalışmalar onlarca yıldır sürüyor. Bu alanda geliştirilen tıbbi teknolojiler, bilhassa epilepsi, depresyon, migren ve küme baş ağrısı üzere hastalıklarda destekleyici tedavi seçenekleri olarak kullanılıyor.” dedi.
Bu tıp aygıtların kimilerinin, ABD Besin ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından belli hastalıklar için onaylanmış yahut kullanım müsaadesi almış olduklarını söz eden Prof. Dr. Tarlacı, “Burada kıymetli olan nokta şudur: Bu uygulamalar ‘mucize tedaviler’ değil, makul hasta kümelerinde yarar sağlayabilen, bilimsel temelli yaklaşımlardır.” formunda konuştu.
Cihazlar uygun bireylerde destekleyici bir araç!
Giyilebilir vagus hududu aygıtlarının aktifliği konusunda bilim dünyasında temkinli lakin umutlu bir yaklaşım hâkim olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Bu cins aygıtların genel olarak inançlı olduğu kabul edilmekle birlikte, aktiflikleri şahıstan şahsa değişebilir.” dedi.
Bazı bireylerde bariz yararlar görülürken, kimi şahıslarda tesirlerin sonlu kalabildiğine vurgu yapan Prof. Dr. Tarlacı, “Bilimsel çalışmalar hâlâ devam ediyor ve uzun devir sonuçlara gereksinimimiz var. Uzmanlar, bu aygıtların tek başına tahlil olarak görülmemesi, uygun şahıslarda ve hakikat çerçevede destekleyici bir araç olarak kullanılması gerektiği konusunda hemfikir. Geliştirilen transkütanöz auriküler vagus sonu uyarımı (taVSU) aygıtı, vagus sonunun kulak kepçesindeki yüzeyel kollarını maksat alan, dışarıdan uygulanan bir nöromodülasyon teknolojisidir. Cerrahi teşebbüs gerektirmemesi, bu yaklaşımı daha erişilebilir ve inançlı kılar. Maksat, hudut sisteminin dengeleyici sistemlerini desteklemek ve gerilimle alakalı fizyolojik yükü azaltmaya yardımcı olmaktır. taVSU, başta gerilim, dert, otonom dengesizlikler ve birtakım nörolojik-psikiyatrik tablolar olmak üzere, bilimsel araştırmalar ve klinik müşahedeler kapsamında kıymetlendirilir.” açıklamasını yaptı.
Sinir sistemi aceleye gelmez!
Nefes, meditasyon, yoga üzere prosedürlerin vagus hududunu direkt uyarmaktan fazla, nefes ritmi, vücut farkındalığı ve dikkat odağı üzerinden hudut sisteminin sakinleşmesine katkı sağladığını aktaran Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Düzenli uygulandığında gerilim seviyesini azaltabilir, uyku kalitesini artırabilir ve genel güzel oluş hâlini destekleyebilir. Lakin her prosedür herkes için uygun değildir. Panik atak, travma hikayesi yahut kimi nörolojik problemleri olan bireylerin bu uygulamaları kesinlikle uzman görüşüyle değerlendirmesi gerekir.” dedi.
‘Sinir sistemini sakinleştirme’ konusunda tekliflerde bulunan Prof. Dr. Tarlacı sözlerini şöyle tamamladı:
“Sinir sistemini düzenlemek, tek bir idmanla ya da tek bir aygıtla mümkün değil. Sağlıklı uyku, nizamlı fizikî hareket, istikrarlı beslenme, toplumsal alakalar ve gerilim idaresi bir bütün olarak ele alınmalı. Gerektiğinde tıbbi ve ruhsal takviye almak da bu yol haritasının kıymetli bir kesimi. Vagus hududu bu bütünün merkezinde yer alır; taVSU üzere bilimsel temelli teknolojiler, yanlışsız şahısta ve gerçek emelle kullanıldığında destekleyici olabilir. En kıymetli bildiri şudur: Hudut sistemi aceleye gelmez; bilim, sabır ve gerçekçilik en inançlı rehberdir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
