Bayanlardaki erken yahut vakitsiz menopoz; sıcak basması, gece terlemesi, adet düzensizliği, cinsel münasebet sırasındaki ağrı, vajinal kuruluk, sonluluk hali ve zihin bulanıklığı üzere belirtilerle başlıyor. Bayanların %5’inde görülebilen erken yahut vakitsiz menopoz, hem fizikî hem de ruhsal sıhhati olumsuz etkileyerek ömür konforunu bozabiliyor. Hayat üslubu değişiklikleri ve hormon tedavileriyle bu süreç sorunsuz atlatılabiliyor. Memorial Kayseri Hastanesi Bayan Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Doç. Dr. Mehmet Ak, erken ve vakitsiz menopoz ile ilgili bilgi verdi.
Kadınlarda erken menopoz, 45 yaşından evvel tertipli adet görmenin sona ermesiyle başlar. Prematüre (zamansız) menopoz ise yumurtalıkların hormon üretmeyi durdurmasıyla 40 yaşından evvel başlayan değerli bir meseledir. Erken ve vakitsiz menopoz tıpkı nedenlere bağlı olabilir. 45 yaşından evvel meydana gelen menopoz erken olarak tanımlanırken, 40 yaşından evvel hormon faaliyetinin durması vakitsiz menopoza işaret eder. Bu sıkıntılar bazen doğal olarak ortaya çıkabileceği üzere diğer bir meseleye bağlı olarak da tetiklenebilir.
En değerli belirti adet düzensizliği
Hormon düzeylerinin düşmesi çoklukla 45 ile 55 yaş ortasındaki olağan adet gören bayanları tesirler. Erken yahut vakitsiz menopozun en bariz belirtisi, adet devirlerinin sistemli olmaması ya da 45 yaşından evvel durmasıdır. Öteki belirtiler şunlar olabilir;
- Sıcak basması durumu ve gece terlemesi.
- Vajinal kuruluk.
- Uyku bozukluğu.
- Aşırı tasa ve ruh halindeki değişim.
- Cinsel istekte azalma.
- Cinsel bağ sırasında ağrı.
- Konsantrasyon sorunu.
- İdrar kaçırma.
Başlama vakti her bayanda farklı
Çoğu bayan 40’lı yaşlarında menopoza girer, fakat bu şahıstan bireye değişebilir. Menopoz devrinde bayanların; fizikî, ruhsal, toplumsal ve cinsel değişiklikler yaşaması ömür kalitesini düşürür. Bayanların doğurganlıktan yumurtalıkların fonksiyonunu kaybetmeye başladığı periyot kademeli olarak gerçekleşir. Her bayan için menopozun başlayacağı kesin bir yaş yoktur. Menopoz devri çoklukla kabaca ömrün 4’üncü 10 yılında başlar ve her bayana nazaran bu mühlet değişiklik gösterebilir. Yapılan çalışmalarda menopoz periyodunun 40 yaşında başlayıp 54 yaşına kadar kademeli olarak bittiği belirlenmiştir. Menopozu başlatan birçok neden olmasına karşın, nedenlerin tüm bayanlar için geçerli olup olmadığı konusunda fikir birliği oluşmamıştır.
Bu sıkıntılar menopoz nedeni
Zamansız ve erken menopoza kullanılan ilaçlar, cerrahi süreçler ve hastalıklar neden olabilir. Şunlar erken ve vakitsiz menopozun sebebi olabilmektedir:
- Ailede vakitsiz ve erken menopoz hikayesi olan bayanların bu problemle yüz yüze gelme mümkünlüğü yüksektir.
- Yapılan araştırmalarda sigara içen bayanların içmeyenlere nazaran menopoza 2 yıl evvel girme mümkünlüğünün bulunduğunu göstermiştir.
- Kanser nedeniyle yapılan tedavi sürecindeki kemoterapi yahut pelvik radyasyon tedavilerinin çok sayıdaki bayanın yumurtalıklarına ziyan verdiği ve adetlerin kalıcı ya da periyodik olarak kesildiği belirlenmiştir.
- Yumurtalıkların cerrahi sonucunda alınması menopoz belirtilerinin başlamasını sağlamaktadır. Bu ameliyatın arından adet duracak ve hormon düzeyi süratle düşecektir.
- Rahim alınması ameliyatı sonrasında birtakım bayanların yumurtalıkları korunabilmektedir. Lakin adet görme ve gebe kalama mümkün olmayacaktır. Bayan menopoza girmemiş olsa bile yumurtalıklar hormon üretmeye devam edeceği için muhtemelen çabucak menopoz süreci başlamaz.
- Tiroid hastalığı ve romatoid artrit üzere bağışıklığı baskılayan otoimmün hastalıklar hormon üretimini düşürür. Olağanda hastalıklarla savaşan bedenin bağışıklık sistemi, ezkaza yumurtalıklara saldırabilir.
- HIV ve AIDS ilaçlarla denetim altına alınamadığında erken menopoza neden olabilir.
- Eksik kromozomlarla yahut kromozom sıkıntıları olan bayanlar erken menopoza girebilir. Örneğin, Turner sendromu nedeniyle birtakım bayanlar X kromozomunun tamamı yahut bir kısmı olmadan doğar, yumurtalıkları doğumda olağan formda oluşmadığı içih menopoz periyodunda adet döngüleri olağan olmayabilir.
- Kronik yorgunluk sendromu nedeniyle çok yorgunluk, halsizlik, kas ve eklem ağrıları, hafıza kaybı, baş ağrısı, üzere semptomlarla başlar. Yapılan araştırmalarda bu bayanların erken yahut vakitsiz menopoza girme mümkünlüğünün daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Hormon düzeyleri denetim edilmeli
Zamansız yahut erken menopozun tedavisi için düşük düzeylerdeki hormonları yerine koymak için kullanılan kombine doğum denetim hapı yahut hormon replasman tedavisi değerlidir. Fakat birtakım kanser tiplerinin varlığı, mesela kimi göğüs kanseri cinsleri, hormon tedavisi alınmasına manidir. Her şeyden evvel istikrarlı ve sistemli beslenmenin yanı sıra durağan değil hareketli hayat biçimi, belirtileri azaltmaya ve sağlıklı kalmaya yardımcı olacaktır. Bilhassa hayat şekli değişikliklerini deneyen bayanların bu süreci daha sağlıklı geçirdiği belirlenmiştir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
